Rulmanlar, iki karşı yönlü dönme hareketi yapan bilezikler arasındaki boşluğu dolduran bilya veya makaralar sayesinde sürtünmeyi minimize eden ve hareketin verimli iletilmesini sağlayan makine parçalarıdır. Günlük yaşamda çamaşır makinelerinden otomobillere, bisikletlerden vantilatörlere kadar pek çok ekipmanda yer alır ve enerji tasarrufu ile performansı iyileştirmede önemli rol oynar.
İhtiyaca göre farklı türlerde üretilen rulmanlar genelde iki ana sınıfta sınıflandırılır: bilyalı ve makaralı rulmanlar. Bu iki ana grup altında çeşitli şekil ve kaplama seçenekleri bulunur; her biri kendi yük taşıma kapasitesi ve hız gereksinimleriyle belirginleşir. Şematik olarak bakıldığında, en çok tercih edilen konfigürasyonlar bu iki ana grup etrafında toplanır.
Rulman Tipleri
Günlük kullanımdaki çeşitlilik, Bilyalı ve Makaralı başlıkları altında incelenir. Her iki ana grupta da birçok alt tipe rastlanır. Aşağıda temel kategoriler özetlenmiştir:
- Bilyalı rulmanlar
- Eksenel Bilyalı
- Radyal Bilyalı
- Omuzlu Bilyalı
- Oynak Bilyalı
- Eğik Bilyalı
- Makaralı rulmanlar
- Silindirik makaralı
- Oynak makaralı
- Konik makaralı
Bilyalı Rulmanlar en yüksek devri elde etme yeteneğiyle öne çıkar. Küre şekli nedeniyle sürtünme yüzeyi daha az olur ve bu da daha yüksek hızları mümkün kılar. Özelliklerine göre alt kategorileri şu şekilde özetlenebilir:
Eksenel Bilyalı Rulmanlar iki yönde görev yapabilen ve büyük eksenel yükleri taşıyabilen yapılar olarak tasarlanırlar. Radyal Bilyalı Rulmanlar genelde kapakları ile kapalıdır ve bakım gereksinimini minimize eder; yüksek devir ve düşük sürtünme bu türün ana avantajlarındandır. Omuzlu Bilyalı tasarım, iç ve dış halkaların ayrıştırılmasıyla bilya bölümünün değişimini kolaylaştırır ve eksenel yüklerde sınırlı kapasite sunar. Oynak Bilyalı tasarımında dış halka çift, iç halka tek yuvarlanır ve nokta temaslı veya manyeto seçenekleri diğer üyelerden ayrışan özelliklerdir. Eğik Bilyalı rulmanlar tek sıra veya çift sıra olarak yekpare yükleri taşıyabilir; tek sıra yalnızca tek yönlü eksenel yükleri karşılar, çift sıra ise her iki yönde de yük taşıyabilir.
Makaralı Rulmanlar kategorisinde ise silindirik makaralılar yüksek radyal yük kapasitesiyle ön plana çıkar. Oynak makaralı tasarım, yüksek radyal yük kapasitesinin yanı sıra bazı eksenel yükleri de karşılayabilir. Konik makaralı rulmanlar ise yüksek radyal kapasitenin yanı sıra tek yönlü eksenel yükleri de toleranslıdır. Ayrıca genel kullanımda ikili radyal rulmanlar ve iğneli rulmanlar
