Türkiye’nin Göz Bebeği: KAAN ve Yerli Motor Gelişmeleri
Türk savunma sanayisinin gurur kaynağı olan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde düzenlenen TEKNOFEST etkinliğinde, Türkiye’nin ilk yerli ve milli beşinci nesil savaş uçağı KAAN ve onun güç kaynağı olacak TF35000 motor projesi büyük ilgi gördü. Bu etkinlikte, TUSAŞ Motor Sanayii AŞ (TEI) Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut F. Akşit, TF35000 motorunun küresel havacılık sektöründe yeni bir dönemi başlatma potansiyeline sahip olduğunu belirtti.
Akşit’e göre, TF35000 motoru, yalnızca Türkiye için değil, dünya genelinde rekabet edebilecek seviyede bir teknoloji olarak öne çıkmakta. “Dünyanın en iyi üç motorundan biri olacak” ifadesiyle, motorun üstün performans ve teknolojik gelişmişlik seviyesine vurgu yaptı. Henüz resmi performans değerleri kamuoyuyla paylaşılmamış olsa da, Akşit motorun geleceğinin kesin olduğunu ve planlanan süreden daha hızlı tamamlanabileceğini sözlerine ekledi:
“Buradaki en önemli soru ‘olacak mı’ değil, ‘ne zaman olacak’ sorusudur. Evet, olacak ve herkesin beklediğinden daha kısa sürede tamamlanacak. Ama şu an bu süreci net olarak söylemek mümkün değil.”
Geliştirme sürecinin henüz tamamlanmamış olmasına rağmen, TF35000’in teknik verileri, halihazırda operasyonel olan beşinci nesil savaş uçağı motorlarıyla kıyaslanabilir seviyeye ulaşmaktadır. F-22 Raptor’daki Pratt & Whitney F119 ve F-35 Lightning II’de kullanılan F135 motorlarıyla karşılaştırıldığında, TF35000’in performans beklentileri oldukça dikkat çekicidir.
TEI’nin hedefleri arasında, artyakıcı kullanmadan ses üstü hızlara ulaşabilen bir motor geliştirmek yer almakta; “Bizim tasarladığımız motor, artyakıcı olmadan süpersonik hızlara çıkabilen teknolojik bir seviyede. Bu, teknolojinin sınırlarında bir gelişmedir. Bu yeteneği geliştiren ülke sayısı, dünya genelinde sadece üç veya dört tanedir.” diyerek, motorun inovatif yapısına vurgu yaptı.
Mevcut tahmini performans değerleri ise şu şekildedir:
- Kuru itki: 22.680 kgf (50.000 lbf)
- Art yakıcıyla itki: 31.750 kgf (70.000 lbf)
İki motorla donatılması planlanan KAAN savaş uçağının azami kalkış ağırlığı yaklaşık 27.216 kg olarak belirlenmiş olup, eğer motorlar öngörülen performansa ulaşırsa, itki/ağırlık oranı 2,3’ün üzerine çıkabilir. Bu oran, modern savaş uçakları için oldukça yüksek bir seviye olup, uçuş ve manevra kabiliyetleri açısından büyük avantaj sağlar.
Gelecek Planları ve Çok Yönlü Motor Gelişimi
TF35000 dışında, TEI farklı görev ve platformlara uygun çeşitli motorlar geliştirmeye devam ediyor. Bu motor ailesi içinde, TF6000 adlı ses altı ve ses üstü platformlara uygun motorlar bulunurken, aynı zamanda TF10000 adlı art yakıcılı versiyon büyük ölçekli projelerde kullanılmak üzere tasarlanıyor. Bu gelişmeler, Türkiye’nin sadece savaş uçaklarıyla sınırlı kalmayıp, insansız hava araçları (İHA), taktik jetler ve diğer askeri platformlar için geniş kapsamlı bir itki ve güç sistemi vizyonunu yansıtıyor.
TEI şu anda önceliğini TF10000 motor geliştirmesine vermiş durumda; ancak, bu motorun hangi platformlarda ve ne zaman kullanılacağı konusunda kesin bilgiler henüz netlik kazanmamıştı. TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, “Kızılelma uçağı veya Anka-3 gibi platformlar üzerinde olabilir. Hangi platformda önce devreye alınacağı ise, üretici firmaların kararına bağlıdır.” şeklinde açıklamada bulundu.
Kaan Projesi ve Güncel Durum
Türk Hava Kuvvetleri’nin 2030’lar itibarıyla F-16 filosunun yerini alması hedeflenen, çift motorlu, beşinci nesil özgün savaş uçağı KAAN projesinde ise çalışmalar hız kesmeden devam ediyor. TUSAŞ tarafından yürütülen bu projede, uçağın yerlilik oranı %80-90 seviyelerinde olması planlanıyor. Mehmet Demiroğlu ise, “Odak şu anda P1, P2 ve P3 aşamalarında” diyerek, ilk uçuş prototipleri hakkında bilgi verdi. Uçan prototip P0 olarak adlandırılan ilk versiyon, bu yıl içinde iki adet uçuş yapmayı hedefliyor. Bu ilk prototip, tasarım açısından önceki versiyonlara çok fazla değişiklik göstermeyip, daha çok iç teknolojik geliştirmelerle donatılacak.
İkinci aşamadaki prototipler olan P4, P5 ve P6, ilk versiyonlardan daha gelişmiş ve yetenekli olacak şekilde tasarlandı. Ayrıca, TUSAŞ, hem HÜRJET hem de KAAN uçuşlarını şu anda, GE’nin F-404 ve F-110 varyantlı motorlarıyla gerçekleştiriyor. İlk teslimatların da yine bu motorlar kullanılarak yapılması planlanmakta. Demiroğlu açıklamalarında, “Şu anda tedarik konusunda herhangi bir sorun yaşamıyoruz. Bu motorlar, Amerikan üretimi olan F-404 ve F-110 motorlarıdır. Ancak, KAAN için geliştirdiğimiz yerli motor projemiz de devam ediyor. Savunma Sanayi Başkanlığı’nın gözetiminde, TR Motor ve TEI ortaklığıyla yürütülen bu proje, 2030’ların başında hizmete alınmayı hedefliyor. Şu an için herhangi bir tedarik sorunu görünmüyor.” şeklinde sözlerini tamamladı.
