Türkiye, enerji bağımsızlığını güçlendirmek amacıyla Yerli Nükleer Reaktör Geliştirme Çağrısını başlattı. Dışa bağımlılığı azaltmak ve 2053 net sıfır karbon hedeflerine katkı sağlamak için nükleer çözümlerin yerli üretim kapasitesiyle hayata geçirilmesi hedeflenmektedir. Yerli üretim sayesinde reaktörler ve bileşenler milli imkanlarla tasarlanıp üretilerek, enerji ithalatı azaltılacak ve ihracat potansiyeli doğacaktır.
Başvuru süreci şu şartlarla ilerlemektedir: en fazla 48 ay olan proje süresi; en az iki işletmeden oluşan ortaklık; yabancı ortakların %49’u geçemeyecek pay sınırlaması; ve 31 Aralık 2025 itibarıyla başvurular alınması. Proje desteğinde üst sınır olmaksızın uygun harcamaların %50’si hibe olarak karşılanacaktır. Uluslararası standartlara uyumlu olarak III+ veya IV. Nesil reaktörler tasarlanıp prototipler üretilecek ve test edilecektir.
Çağrı kapsamında IAEA ve NDK standartlarına uygun şekilde küçük modüler reaktörler, mikroreaktörler gibi çözümlerin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Kritik bileşenlerin en az yüzde 50 yerli olarak üretilmesi istenmektedir. Sonuç olarak, projenin sonunda ticari ölçekli kullanılabilir bir reaktör tasarımı elde edilmesi amaçlanmaktadır.
Nükleer reaktör nedir? Nükleer reaktör, kontrollü fisyon tepkimesiyle enerji üreten bir sistemdir. Genellikle uranyum-235 veya plütonyum-239 gibi fisil izotoplar yakıt olarak kullanılır.
Nükleer reaktör nasıl çalışır? Isı üretimi için çekirdek içindeki nötronlar yakıtı parçalayarak enerji açığa çıkarır; bu enerji ise suyu buhara çevirerek buhar türbinlerini döndürir ve elektrik üretimini sağlar.
Nükleer reaktör ne işe yarar?
- Elektrik Üretimi: Fosil yakıtlara göre daha düşük karbon salınımıyla enerji sağlar.
- Araştırma ve Bilim: Nükleer fizik deneyleri, malzeme testleri ve eğitim için kullanılır.
- Tıbbi Uygulamalar: Radyoizotoplar kanser tedavisi ve tıbbi görüntülemede kullanılır.
- Endüstriyel Uygulamalar: Malzeme kontrolü, sterilizasyon ve kalite denetiminde uygulanır.
- Askeri Alan: Uzun süre yakıt gerektirmeyen güç kaynakları olarak kullanımlar gündemdedir.
- Özetle, nükleer reaktörler enerji üretiminden tıbbi uygulamalara kadar geniş bir alanda teknolojik çözümler sunar.
