Suudi Arabistan’ın dev bütçeli kentsel dönüşüm projesi Neom, derin krizin eşiğinde görünüyor. Financial Times’ın güvenilir kaynaklarından edinilen bilgiler, planlanan ilerlemenin gerisinde kalındığını ve operasyonel sorunların büyüdüğünü gösteriyor. Proje, Kızıldeniz kıyısında yükselen bir multişehir tasarımını hedefliyor ve The Line olarak adlandırılan 170 kilometrelik ana hat üzerinde 9 milyonluk bir nüfusu barındırması öngörülüyor.
Şehrin tasarımında alışılmışın dışında unsurlar dikkat çekiyor. Özellikle giriş marina hattının üzerinde asılı duran, ters çevrilmiş bir yapı olarak tasarlanan chandeliere benzeri bir avize binası, projenin en dikkat çekici ama pratikliği tartışmalı öğelerinden biri. Zamanla bu yapı ve The Line’ın kendisi küçültülmüş durumda; başlangıçta 20 modüllü plan, şimdi üç modüle kadar indi. Başlangıçta 2030’a kadar tamamlanması öngörülen hedefler, bazen 2025 başında ilk sakinleri taşıma amacıyla da anılıyordu; şu an ise temel hazırlıklar bile aksıyor.
Projelerin küçülmesi teması belirginleşiyor. Şimdiye kadar en az 50 milyar dolar harcama gösteren proje kapsamında somut ilerleme, çölde yalnızca temel kazılar ve hendeklerle sınırlı kaldı. Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Salman’ın liderliğindeki yönetim, ilk faz planlarını küçültüyor ve The Line’ı stratejik öncelik olarak korumaya çalışıyor. Ancak projeye olan güven giderek azalıyor; inşaat maliyetleri ve ödeme güçlüğü yüzünden finansman sorunları büyüyor. İnşaata yönelik bazı kişiler, teknik açıdan mümkün olsa da ödeme zorlukları nedeniyle hiçbir yatırımcının tam olarak hazır olmadığını belirtiyorlar.
Bir diğer gerçeklik ise yatırımcı çekme konusunda yaşanan sıkıntı. Üst düzey yöneticiler hep ek fon talep etmek zorunda kalıyor; fakat The Line ile diğer Neom projeleri arasındaki kaynak rekabeti, yabancı yatırımcıları çekmeyi güçleştiriyor. Bazı Suudi aileler nispeten küçük yatırımlar yaparken, büyük ölçekli yabancı finansman beklentileri henüz karşılanmıyor. Finansal belirsizlik, bir inşaat yöneticisinin “asla tamamlanmayacağı” yönündeki ifadelerine yol açacak kadar tartışmalı bir tablo yaratıyor.
Neom’un karşı karşıya olduğu bir diğer risk ise vizyonun ekonomik getirileriyle uyumlu olup olmayacağı. Krallık, yapay zeka alanında büyük altyapı yatırımlarına yönelirken, bu çılgınlık dünya çapında hızlı bir şekilde yükseliş gösteriyor. Ancak Beyaz Fil olarak nitelendirilen bu tür projeler, yüksek maliyetleri ve zorlu uygulanabilirlikleri nedeniyle riskli olarak tanımlanır. Neom da bu kategoride değerlendiriliyor; gösterişli bir vizyon olsa da somut çıktıların belirsizliğiyle karşı karşıya kalıyor.
