Yıllardır bilim insanları, yaşam döngüsünü tamamlamış beyaz cücelerin etrafında yaşamın oluşamayacağını düşünüyordu. Ancak Oklahoma Üniversitesi’nin çığır açan çalışması, bu yoğun çekirdekleri barındıran sistemlerin beklenmedik biçimde daha uzun süre yaşanabilir gezegenlere ev sahipliği edebileceğini gösterdi. Araştırmaya göre beyaz cücelerin soğumasını milyarlarca yıl yavaşlatan ve evrenin ölü bölgelerinde bile yaşam için kapılar açan bir mekanizma söz konusu.
Manuel Barrientos ve ekibinin bulguları, Güneş’e yakın beyaz cücelerin yaklaşık %0,6 ila %2,5’inde “damıtım” adı verilen şaşırtıcı bir süreç olduğunu gösteriyor. Çekirdeğinde en az %2,5 neon-22 barındıran bu yıldızlar, kristalleşme sırasında adeta lava lambası gibi davranıyor; kristaller katılaştıkça yukarı doğru yükseliyor, eriyip yeniden oluşurken büyük miktarda yerçekimsel enerji açığa çıkıyor. Bu enerji, beyaz cücenin soğuma sürecini milyarlarca yıl durduruyor.
Normalde beyaz cüceler sayılı milyar yıl içinde soğuyup sönükleşirken, neon damıtım süreci soğumayı yaklaşık 10 milyar yıl kadar erteleyebiliyor. MIT ekibi Andrew Vanderburg ile birlikte bu sonuçları destekleyerek, beyaz cüce çevresinde oluşan yaşanabilir bölgelerin süresini dramatik biçimde uzatabileceğini işaret ediyor. Dahası, bu bölgeler yıldızdan daha uzakta konumlandıkları için gezegenlerdeki yıkıcı gelgit etkilerinin daha zayıf olması mümkün görünüyor.
Yeni keşif ile evrende yaşam ihtimali daha da artıyor: Barrientos’un yaklaşık 4000 yıldız üzerinde yaptığı incelemede neon açısından zengin beyaz cücelerin galaksimizde eşit dağılmadığı saptandı. Samanyolu’nun merkezine yakın bölgelerde bu tür sistemlerin oranı %7,6 civarında iken, dış bölgelerde bu oran %1’e kadar düşüyor. Dolayısıyla ağır elementlerin iç bölgelerde daha yoğun olması ve yıldızların neon-22 üretimini artırması bu farkı açıklıyor; neon-22, helyum yakma evresinde azot-14’ün dönüşümüyle oluşur ve bu durum metal açısından zengin yıldızların beyaz cüce torunlarında neon birikimini artırır.
Bu keşfi destekleyen bir diğer çalışma ise Şubat 2025’te UC Irvine’den çıktı. 3D iklim modelleri, beyaz cüce çevresinde dönen gezegenlerin yüzey sıcaklıklarını tahmin edilenden daha uzun süre koruyabildiğini gösterdi. Aomawa Shields ve ekibi, aşırı bulutlanmanın önüne geçildiğinde bu gezegenlerin yüzeylerinin yaşam için elverişli kalabileceğini belirtti. Sade bir hesapla yalnızca Samanyolu’nda yaklaşık 10 milyar beyaz cüce olduğuna işaret edilirken, bu yeni bulgular evrende yaşam ihtimalini radikal biçimde artırıyor.
Bu kozmik mezarlık olarak anılan yerlerin aslında yaşam süresini milyarlarca yıl uzatabilecek potansiyele sahip olması, kozmik hayata dair olasılık hesaplarını yeniden düşünmeye itiyor.
