GLP-1 sınıfına ait ilaçlar, kilo kaybının ötesinde diyabetin ötesinde kalp hastalıkları ve bilişsel bozukluk risklerini azaltmaya kadar geniş etkileriyle dikkat çekiyor. Yeni bulgular, bu ilaçları kullanmayı aniden bırakmanın sağlık üzerinde ne kadar hızlı ve belirgin sonuçlar doğurabildiğini gösteriyor. Üç yıl boyunca 333.000’den fazla diyabetli üzerinde yapılan bir inceleme, Ozempic ve benzeri ilaçların düzenli kullanımının uzun vadeli faydalarını vurgularken, tedavinin sonlandırılmasıyla bu faydaların hızla zayıflayabildiğini ortaya koydu.
Kullanımı bıraktığınızda sorunlar büyüyebiliyor; çalışmaya göre Ozempic kullanan kişiler için üç yıllık süreçte kalp-damar hastalıkları riskinde yaklaşık %18’lik bir azalma görüldü. Bu sonuç, ilacın sadece kilo yönetimini desteklemekle kalmayıp, kardiyovasküler ve metabolik sağlık üzerinde önemli katkılar sunduğunu gösteriyor. Ancak çalışmanın olumsuz yanları da dikkat çekiyor. GLP-1 ilaçlarını altı ay bile kullanmayı bırakmanın bile büyük kardiyovasküler olay riskini yaklaşık %8 oranında artırabildiği saptandı. Ayrıca bir ya da iki yıl süren kesintilerin ardından riskin %22’ye kadar yükselmesi, korumanın tamamen geri getirilemediğini gösteriyor.
Bu durumu epidemiyolog Ziyad Al-Aly, “metabolik kırılma” olarak tanımlıyor ve şu yorumu yapıyor: Kardiyovasküler koruma yıllar alabilir, fakat bu korumayı kaybetmek birkaç yıl kadar kısa sürebilir.
İlaç kullanımıyla ilgili en görünür etki kilo artışı olarak tekrar karşımıza çıkıyor. İştah yeniden yükseliyor, kontrol edilmesi güç bir artış gözlenebiliyor. Ayrıca inflamasyon, kan basıncı ve kolesterol seviyelerinde de kayda değer yükselmeler rapor ediliyor. Tedavinin kesilmesi halinde koruyucu kalkanın bir kez zayıfladığı veya tamamen ortadan kalktığı belirtiliyor ve ilacı yeniden başlatmayanlarda risk daha da artıyor.
Çalışmada yer alan katılımcıların yaklaşık dörtte biri ilaçtan tamamen vazgeçerken, yaklaşık dörtte biri en az altı aylık bir perdeden sonra tedaviyi yeniden başlatmadan önce ara vermişti. Başta karşılaşılan yan etkiler de önemli bir bölümde görüldü: hastaların yaklaşık yarısında bulantı, daha nadir olarak kusma ve ishal bildirildi. İlaçların maliyeti yüksek olduğundan talep artışı ve üretim sıkıntıları da bu konuyu etkiliyor. Öte yandan semaglutid içeren Ozempic’in patenti geçtiğimiz yıllarda sona erdi; bu durum, daha uygun maliyetli ilaçların piyasaya çıkmasına olanak tanıyabilir.
