Japonya Merkezli Uzay Şirketi ispace, Ay yüzeyine gerçekleştirmeyi hedeflediği ikinci yumuşak iniş denemesinden de başarıyla sonuç alamadı. “Resilience” adlı iniş aracı, 6 Haziran sabahı erken saatlerde Ay yüzeyine çarparak planlanan başarıyı gösteremedi. Bu gelişme, şirketin 2023 yılındaki ilk denemesinde yaşadığı hayal kırıklığından sonra gelen ikinci büyük başarısızlık olarak kayıtlara geçti.
İniş sırasında yaşanan donanım arızası nedeniyle geriye dönüş yapılamadı. “Resilience”, Ay’ın kuzey bölgesinde yer alan Mare Frigoris bölgesine yumuşak iniş yapmayı planlıyordu. Ancak araçtan alınan telemetri verileri, iniş öncesinde yaklaşık bir buçuk dakika önce kesildi. Bu kesinti, ekipman arızası ihtimaline işaret ederken, kısa süre sonra başarısızlık açıkça anlaşıldı. ispace’in kurucusu ve CEO’su Takeshi Hakamada, birkaç saat sonra düzenlediği basın toplantısında, “Misyon 2’yi başarıyla tamamlamayı çok istiyorduk, fakat maalesef inişi gerçekleştiremedik” ifadelerini kullandı.
Lazer Ölçüm Sistemindeki Arıza ve Sonuçları
İniş aracının başarısız olmasında en önemli etken, lazerli mesafe ölçüm sisteminde yaşanan sorunlar oldu. Yapılan ilk değerlendirmelere göre, bu sistem, yüzeye olan mesafeyi zamanında ve doğru şekilde ölçemedi. Bu gecikme ve hatalar, aracın yeterince yavaşlamasına engel oldu ve sonuç olarak sert iniş ile sonuçlandı. Aracın bu çarpışmadan sağ çıkma ihtimalinin ise oldukça düşük olduğu düşünülüyor. Ayrıca, iniş sırasında yaşanan bu arıza nedeniyle, taşıdığı yüklerin Ay’a ulaşması da mümkün olmadı.
Taşınan Yükler ve Görev Amaçları
Resilience, yaklaşık 2.3 metre boyunda ve 1.000 kilogram ağırlığında olup, içerisinde çeşitli teknolojik yükler barındırıyordu. Bunlar arasında, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından geliştirilen ve mini keşif aracı olan Tenacious bulunuyordu. Tenacious, Ay toprağından örnek toplamayı ve üzerinde taşıdığı minyatür sanat eseri olan —İsveçli sanatçı Mikael Gensberg’in tasarladığı “Moonhouse”— yüzeye yerleştirmeyi amaçlıyordu. Ancak görev başarısız olduğu için bu plan gerçekleşemedi.
İçeriğinde ayrıca, Tayvan’dan gelen derin uzay radyasyon ölçüm cihazı, Japonya’dan hidrojen-oksijen üretim teknolojisi ve Malezya merkezli bir biyoteknoloji şirketinin Ay’da alg üretim deneyi gibi insanlı görevlerde kullanılacak kritik teknolojik ekipmanlar da bulunuyordu.
Görev ve Gelecek Planları
ispace’in 15 Ocak’ta SpaceX’in Falcon 9 roketiyle fırlattığı ve “Hakuto-R Mission 2” olarak adlandırılan bu görev, 2023’teki ilk denemenin ardından geliştirilmiş yeni nesil bir iniş aracıyla gerçekleştiriliyordu. İlk denemede, araç Ay yüzeyinde bir krater kenarını düzlük sanıp hızını yanlış ayarlamış ve yere çarparak parçalanmıştı. Şirket, bu deneyimden önemli dersler çıkararak ikinci görevi planlamıştı. Ancak bu kez de lazerli iniş sistemindeki veri gecikmesi benzer bir sonuca yol açtı.
Pes Etmiyoruz ve Gelecek Hedefler
İki başarısızlığa rağmen, ispace pes etmiyor. CEO Hakamada, “Öncelikle, gözlemlediğimiz sorunun temel nedenini bulmalıyız ve bu bilgileri Mission 3 ve Mission 4’te kullanmalıyız” diyerek umutlarını sürdürüyor. Eğer Resilience başarılı olsaydı, Japonya’nın Ay’a ulaşan ikinci yumuşak inişi gerçekleşecekti. Japonya’nın ulusal uzay ajansı JAXA, Ocak 2024’te SLIM adlı uzay aracını başarıyla indirmişti.
ispace, 2027 yılında daha büyük ve gelişmiş bir iniş aracı olan Apex 1.0 ile Mission 3 ve Mission 4 adlı iki yeni Ay görevi başlatmayı planlıyor. Bu yeni araç, yaklaşık 2 ton ağırlığında olacak ve ay yüzeyinde çeşitli görevleri gerçekleştirecek.
