ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA), havacılıkta hız ve esneklik arasındaki dengeyi yeniden tanımlamaya odaklanıyor. Önceki dönemde LongShot ile adını sıkça duyurduğu kurum, şimdi Bell Textron iş birliğiyle geliştirilen VTOL aracını üretim aşamasına taşıdığını açıkladı. X-76 demonstratörü, kritik tasarım incelemesini başarıyla tamamlayarak üretim sürecine girdi.
X-76 tasarımı, sabit kanatlı uçakların hızını ve jet seviyesi performansı hedefleyen bir VTOL kabiliyetini bir araya getirmeyi amaçlıyor. DARPA ve ABD Özel Operasyonlar Komutanlığı’nın ortak yürüttüğü SPRINT programının temel amacı, uçakların yüksek hızını, dikey kalkış-iniş yeteneğiyle birleştirmek ve böylece görevin gerektirdiği esneklik ile hız arasında yeni bir seçenek sunmaktır. X-76 bu programın sadece bir parçası olarak değerlendiriliyor; başarılı olması halinde pist gerektirmeyen operasyonlar için yeni bir uçak sınıfının kapılarını aralayabilir.
Geliştirme süreci, üç ana hedef üzerinde şekilleniyor: 400 knot’un üzerinde seyir hızı elde etmek, helikopterlere benzer havada sabit kalabilmek ve pist olmadığında dikey kalkış-iniş yapabilmek. Projenin öne çıkan özelliği ise Bell Textron’un ürettiği “stop-fold tiltrotor” sistemi. Bu tasarım, kalkış ve iniş sırasında rotorları eğimli bir konuma getirerek helikopter gibi dikey kalkış yapılmasını mümkün kılıyor. Uçuş hızı arttıkça rotorlar duruyor, katlanıyor ve motor gondollarının üzerine doğru katlanarak sürtünmeyi azaltıyor; bu noktadan itibaren itki turbofan motorlara geçiyor ve yüksek hızlarda uçuş sağlanıyor.
İlk uçuşların 2028 civarında gerçekleşmesi hedeflenirken, testler geçmişte Holloman Hava Üssü’nde yapılan kızağa dayanıklı gösterilerle desteklendi. Bell ile NIAR’da gerçekleştirilen rüzgâr tüneli çalışmaları da aerodinamik doğrulama sürecine katkı sağladı. Proje şu anda ikinci aşamada; demonstratörün üretimi, entegrasyonu ve yer testleri planlanan adımlardan bazılarını oluşturuyor. İlk tasarım sürümü insansız olarak tasarlandı; amaç, rotor durdurup katlandığında farklı itki sistemleri arasında geçiş yapmanın uçuş esnasında doğrulanmasıdır. Üçüncü aşamada uçuş testlerinin başlatılması hedefleniyor ve bu süreç tamamlandığında X-76 teknolojisi, gelecekteki askeri uçak geliştirme çalışmalarında kapsamlı bir dönüm noktası olabilir.
