Çin, Gobi Çölü’ndeki deneysel bir tesisle toryum tabanlı yakıtı uranyum-233 üretimine yönlendirebilen bir reaktör geliştirdi. Bu atılım, erimiş tuz teknolojisiyle çalışan Toryum Bazlı Erimiş Tuz Reaktörü (TMSR) ailesinin dünyadaki tek faal örneği olarak dikkat çekiyor ve temiz enerji kaynaklarının çeşitliliğini artırma potansiyeli sunuyor.
Projenin merkezinde, reaktör çekirdeğinde gerçekleşen “toryumdan uranyuma dönüşüm” süreci yer alıyor. Doğal olarak bulunan toryum-232, zincirleme tepkimeler sonucunda uranyum-233 izotopuna dönüştürülüyor ve bu sayede fisyon zincirinin sürdürülebilirliği sağlanıyor. Tasarımın en önemli özelliklerinden biri, yakıtın tüm süreç boyunca reaktör çekirdeği içinde işlenebilmesi ve yakıt ikmallerinin sürekli yapılabilir olmasıdır. Bu yaklaşım, yakıt verimliliğini artırırken uzun vadeli radyoaktif atık miktarını önemli ölçüde azaltmayı amaçlar.
TMSR’ların kendine özgü avantajları, suya ihtiyaç duymayan bir soğutma sistemiyle birleşince kıyı bölgelerine olan bağımlılığı azaltır ve ülkenin iç kesimlerinde de güvenli kurulum olanaklarını mümkün kılar. Ayrıca bu teknoloji, gelecekte gemi ölçekli mobil platformlarda ve entegre enerji sistemlerinde uygulanabilirliğe sahip. Güneş, rüzgar, hidrojen üretimi ve petro-kimya gibi alanlarla entegrasyon potansiyeli de bu çalışmaların çok yönlü etkisini vurguluyor.
Şimdiki hedef 2035’e kadar 100 MW termal güce sahip bir prototipi inşa etmek ve bu tasarımı ticarileştirme aşamasına taşımaktır. Çin Bilimler Akademisi’nin programı, 2011 yılında stratejik bir araştırma olarak başlatılmış ve 11 Ekim 2023’te ilk kritik aşamaya, 17 Haziran 2024’te ise tam güç operasyonuna ulaşmıştır. Aynı yılın ekim ayında, dünyada ilk kez bir erimiş tuz reaktörüne toryum eklenmesi başarıyla gerçekleştirildi.
