Baykar’ın başındaki Selçuk Bayraktar, Take Off İstanbul 2025 girişimcilik zirvesinde önemli açıklamalarda bulundu. Sahnedeki konuşmasıyla TMRS adını taşıyan Türkiye Modüler Reaktör Sistemleri girişimini resmen duyurdu. Bu adım, Baykar’ın enerji alanında nükleer çözümlere odaklanan yeni kapısını aralıyor. Yaklaşık bir yıldır faaliyette olan TMRS, küçük modüler reaktör (SMR) teknolojilerine yönelmiş durumda. Bayraktar’ın ilettiğine göreprojenin temel motivasyonu, yapay zeka süreçlerindeki artan hesaplama ihtiyacıyla yükselen enerji talebini karşılamak ve Türkiye’nin uzun vadeli enerji bağımsızlığı hedefini desteklemek.
TMRS’nin adı, Türkiye’nin değerli kadın hükümdarlarından Tomris Hatun’un tarihinden geliyor. Tomris Hatun, M.Ö. 6. yüzyılda yaşamış ve Pers Kralı Keyhüsrev’e karşı kazandığı zaferle anılan bir figür olarak biliniyor. Baykar’ın geçmişteki Cezeri, Fergani ve Cevheri gibi bilimsel figürlerden ilham alan geleneksel isimlendirme tasarımı, TMRS ile nükleer alanda yeni bir anlama kavuşuyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ise yakın zamanda bu girişimin teknik çerçevesini çizen açıklamalarda bulundu. Şirketin 40 megavatlık bir modüler nükleer reaktör prototipi üzerinde çalıştığını belirtti; bu kapasite SMR sınıfının alt segmentine denk geliyor ve savunma ile sanayi ihtiyaçlarına uygun kompakt reaktörlere yönelik küresel trendle uyumlu bir hedef sunuyor. Türkiye’nin enerji yol haritası bu çalışmayı destekler nitelikte; 2050’ye kadar elektrik üretiminin %10-15’ini nükleer enerjiden karşılamayı planlıyor. Planlar arasında Akkuyu’nun yanı sıra en az üç büyük nükleer santral ve toplamda 12 reaktör yer alıyor. Ayrıca 5 gigavatlık küçük modüler reaktör kapasitesinin kurulması da stratejik hedefler arasında. Buna paralel olarak Türkiye, bu reaktörler için TerraPower ile görüştüğünü duyurdu.
SMR’ler ne işe yarar? Küçük modüler reaktörler, kompakt tasarımları, daha az işletme gereksinimi ve uzun ömürleri ile öne çıkıyor. Üretimlerinin fabrikalarda yapılabilmesi ve sahada hızlı bir şekilde monte edilebilmesi, ayrıca geleneksel dev reaktörlere kıyasla daha düşük ilk yatırım maliyeti sunmaları nedeniyle dünya genelinde popülerlik kazanıyor. Genelde yaklaşık 300 megavatın altında güç üreten bu reaktörler; elektrik üretiminin yanı sıra bölgesel ısıtma, hidrojen üretimi ve deniz suyu arıtma gibi alanlarda da değerlendirilebiliyor.
Girişimin mevcut durumu TMRS, şu anda 1 yıllık bir ömre sahip bir girişim olarak değerlendiriliyor. Türkiye’de nükleer enerji konusundaki bilgi birikiminin henüz sınırlı olduğunu söyleyen uzmanlar, gerekli yetkinliği kazanmanın zaman alacağını belirtiyor. Bu yüzden Bayraktar, önceliği uzun vadede bu teknolojiyi geliştirecek insan gücünü yaratmaya veriyor. Enerji bağımsızlığına vurgu yapan Bayraktar, “Yapay zekâ işlemlerinin saniye başına artmasıyla ‘Ne kadar enerjim var?’ sorusu belirginleşiyor. Bu nedenle bu alanda bir girişim kurduk. Bilgi işlem gücümüz olduğunda yol nükleer enerjiden geçiyor. TEKNOFEST’te yarışmalarla bu teknolojiyi geliştirecek insan kaynağını büyütmeyi hedefliyoruz. En son yarışmaya 100’ün üzerinde başvuru geldi; reaktör tasarımı için çok sayıda genç katılım gösterdi.” dedi.
Küresel konumlandırma ve Fergani TMRS’nin yanı sıra Baykar’ın uzay girişimi Fergani’de de önemli gelişmeler yaşanıyor. 130 kişilik ekibiyle çalışan Fergani, Türkiye’nin ilk yörünge transfer aracı (YTA) FGN-TUG-S01’i yörüngeye yerleştirdi ve hibrit motorunu uzayda ateşledi. Bu adımla 530 kilometre irtifadaki dairesel yörüngeden çıkış yapılarak 720 kilometrelik bir eliptik yörüngeye geçildi. Ardından Fergani’nin küp uydusu FRG-10D1, YTA’dan ayrılma operasyonunu başarıyla gerçekleştirdi. Bu başarının arkasında Uluğ Bey Küresel Konumlama Sistemi yer alıyor. Selçuk Bayraktar, küresel konumlama sistemleriyle bağlı olarak kendi sistemlerini kurmayı hedeflediklerini belirtti: “Geldiğimiz noktada, farklı ülkelerin konumlama sistemleri mevcut. Biz de kendi kaynaklarımızı kullanarak bu sistemi inşa etmek istiyoruz. Uluğ Bey ismiyle bu proje hayata geçecek.”
Fergani, 5 yıl içinde 100’ün üzerinde uyduyu uzaya göndermeyi hedefliyor. Ayrıca Türkiye’nin uzaya bağımsız çıkabilmesi için fırlatma sistemleri üzerinde çalışmalar devam ediyor; 50 tonluk bir fırlatma kapasitesi üzerinde çalışmaların başlatıldığı geçtiğimiz yıl kamuoyuna duyuruldu. Ayrıca Türkiye’nin Somali’de kurulan uzay istasyonu projesi de konuşuluyor. Bayraktar bu konuyu, “Türkiye artık uzaya çıkabilir bir istasyona sahip. Somali’nin 30×30 kilometrelik arazisi, fırlatma araçlarının kullanımı için uygun bir yer sunuyor. Dünya üzerinde 12 benzer lokasyon bulunuyor ve burada Türkiye için bir uzay üssü kuruluyor.” diyerek özetledi.
