İklim değişikliğinin etkileri, Amazon yağmur ormanlarını yeniden şekillendiriyor. Kuraklık ve artan ormansızlaşma tehdidi altında, dünyanın karbon yutağı olma özelliğini sürdürüp sürdürmeyeceği endişeydi. Ancak yakın zamanda yayımlanan bir araştırma, bu tablonun beklenmedik bir boyuta sahip olduğunu gösterdi. Nature Plants dergisinde yayımlanan çalışmada, artan karbondioksit (CO₂) konsantrasyonlarının etkisiyle Amazon’daki ağaçların büyüdüğüne işaret ediliyor. Özellikle CO₂’nın gübre etkisi olarak adlandırılan mekanizmanın, ormandaki biyokütlenin artmasına katkıda bulunduğu belirtiliyor.
Çalışmada yaklaşık 188 bölgedeki ağaçlar 30 yıl boyunca takip edildi. Sonuçlar, her on yılda ortalama %3,2’lik bir boyutlanma artışını ortaya koydu. Bu bulgunun altında yatan ana nedeni, yükselen CO₂ seviyelerinin ağaçlar için daha verimli fotosentez ve büyüme ortamı yaratması olarak özetleyen bilim insanları, büyüyen ağaçların daha çok karbon depoladığına dikkat çekiyor. Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Adriane Esquivel-Muelbert, atmosferdeki CO₂ artışının son otuz yılda yaklaşık %20 olduğunu ve bunun ağaçların çaplarını artırdığını belirtiyor.
Araştırma, Amazon havzasında bazı yapısal değişikliklerin istikrarlı bir şekilde ilerlediğini ortaya koyuyor: Büyük ağaçların sayısında artış, küçük ağaçların ise azalış göstermesi. Dr. Esquivel-Muelbert’a göre bu durum, daha büyük ağaçların ışık ve su gibi kaynaklar için rekabet avantajı elde etmesiyle açıklanabilir. Bu genişümü, ormanın toplam karbon kapasitesini güçlendirse de, bozulmamış bölgeler dışındaki alanlarda benzer sonuçların ortaya çıkmayabileceğini vurguluyor.
Uzmanlar ayrıca insani etkilerin bu olumlu tabloyu gölgelemesini hatırlatıyor. Kesilen ağaçlar yerine dikilen yeni fidanların, doğal ormanın sağladığı karbon ve biyoçeşitlilik faydalarını tam olarak karşılamayacağını belirten Dr. Rebecca Banbury Morgan, bu uyarıyı paylaşıyor. COP30’un Brezilya’nın Belém kentinde Kasım ayında toplanacak olması ise bu konunun küresel iklim politika gündemine taşınması için kritik bir fırsat olarak görülüyor. Esquivel-Muelbert, tropikal yağmur ormanlarının insan kaynaklı iklim değişikliğini azaltma çabalarında ne kadar önemli olduğunu bir kez daha vurgulayarak COP30 heyetlerinin dikkatini bu çalışmaya yönlendirmeyi hedefliyor.
