Güneş Sistemine Giren Yıldızlararası Ziyaretçi 3I/ATLAS’ta Su Tespiti

Güneş Sistemi’ne doğru yol alırken, 3I/ATLAS adlı kuyruklu yıldız, yolculuk boyunca bilim insanlarına beklenmedik bir ipucu bıraktı. Auburn Üniversitesi Fizik Bölümü uzmanları ve NASA’nın Swift Gözlemeviyle gerçekleştirilen gözlem çalışmaları, bu cismin su salınımı yaptığını ortaya koydu. 3I/ATLAS, şimdiye kadar doğrulanan üçüncü yıldızlararası kuyruklu yıldız olarak kayıtlara geçti. SU, doğrudan değil, morötesi ışınım aracılığıyla hidroksil gazı olarak belirlendi; hidroksil ise su moleküllerinin parçalanması sonucu oluşur ve kuyruklu yıldızlarda su varlığının temel göstergesi olarak kabul edilir.

Beklenmedik bir uzaklıkta aktiflik şaşkınlığı daha da büyüttü. Swift, 3I/ATLAS’ı Dünya-Güneş mesafesinin yaklaşık üç katı uzakta gözlemledi ve bu noktada çoğu kuyruklu yıldızın henüz aktifleştirmediği düşünülürken, cismin saniyede yaklaşık 40 kilogram su buharı saldığı hesaplandı. Uzmanlar, bu durumun çekirdekten kopan buz parçacıklarının Güneş ışığıyla ısınarak gaz halinde ortaya çıkmasıyla açıklanabileceğini belirtiyor. Bu tür uzatılmış su kaynağı davranışı, yalnızca birkaç uzak kuyruklu yıldızda görülen nadir bir örnek olarak öne çıkıyor.

Bağlantılar başka sistemlere dair ipuçları taşıyabilir. Kuyruklu yıldızlar, oluşum süreçlerinde bulunduğu gezegen sistemlerinin kimyasal izlerini taşır. 3I/ATLAS’ta saptanan su, başka yıldız sistemlerinde de yaşam için gereken temel bileşenlerin varlığına işaret ediyor. Auburn Üniversitesi’nden fizik profesörü Dennis Bodewits, “Bir yıldızlararası kuyruklu yıldızda su veya morötesi hidroksil tespit etmek, başka bir gezegen sisteminden gelen kimyasal bir notu okumak gibidir” diye değerlendirdi. Araştırmanın başyazarı Zexi Xing ise bugüne kadar gözlemlenen her cismin bilim dünyasını şaşırttığını ifade ederek, “Oumuamua farklıydı; Borisov karbon monoksit açısından zengindi; şimdi ATLAS, beklenmedik bir uzaklıktan su salıyor” sözleriyle durumu özetledi.

Bu keşif teknik anlamda da bir başarı olarak öne çıkıyor. Sadece 30 santimetrelik aynaya sahip Swift teleskobu, Dünya atmosferinin engellerinden bağımsız morötesi ışınımı yörüngeden izleyebiliyor ve böylece yer tabanlı teleskopların göremediği zayıf hidroksil parıltısını tespit etme imkanı sunuyor. Şu anda 3I/ATLAS gözlem alanı dışında konumda olsa da Kasım ortasından itibaren yeniden izlenebilir olması bekleniyor. Bulgular The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlandı.