Çernobil’in Koruyucu Kalkanı Savaşta Hasar Gördü: Artık Radyasyonu Engellemiyor

Şubat ayında düzenlenen drone saldırısı, Çernobil’in devasa koruma yapısını etkileyerek temel işlevlerini kaybetmesine yol açtı. Ukrayna, saldırının sorumluluğunu Rusya’ya yüklerken, 2019’da tamamlanan ve yaklaşık 1,5 milyar euroya mal olan dış kabuğun üzerinde ciddi bir delik açıldığı ifade edildi.

İnceleme sonuçları, çelik kubbenin zarar görmesiyle birlikte güvenlik fonksiyonlarının da zarar gördüğünü gösterdi. Ajans Direktörü Rafael Grossi, bölgede ilk tamirlerin yapılmasına rağmen uzun vadeli güvenliğin sağlanması için acil ve kapsamlı bakım gerektiğini belirtti. Bu kritik yapı, 1986 patlamasının ardından Sovyetler tarafından alelacele inşa edilmiş ve yaklaşık 30 yıllık kullanım ömrüne sahip “beton lahit”in güvenli sökümünü ve altında kalan reaktör kalıntılarının kontrollü temizliğini amaçlıyordu.

Çok katmanlı çelik kubbenin tasarımı, radyasyon, nem, aşırı sıcaklık değişimleri ve kuvvetli rüzgâr gibi dış etkenlere karşı dayanıklılık hedefiyle oluşturuldu. Montajı tamamlandıktan sonra reaktörün hemen yanında konumlandırılan yapı, ray sistemi üzerinde kaydırılarak nihai pozisyonuna getirildi. Birleşmiş Milletler’in 14 Şubat raporunda, Ukrayna makamları yüksek patlayıcı başlıklı bir drone’un etkisiyle dış kaplamada bir delik oluştuğunu kaydetti; Kiev bu saldırıyı Rusya’nın yaptığını savunurken Moskova iddiaları reddetti. Rapor, saldırı sonrası radyasyon seviyelerinin normal ve stabil kaldığını ve herhangi bir sızıntı tespit edilmediğini duyurdu.

Radyasyon riskinin artması söz konusu değilse de bölgedeki patlama etkilerinin temizleme ve söküm çalışmalarını uzun vadede zorlaştırabileceği uyarısı yapıldı. IAEA’nın son ziyaretinde uzmanlar, güvenlik marjının daralmasının, bölgedeki nihai temizleme çalışmalarını olumsuz etkileyebileceğini belirtti. Yetkililer, pekte değişmeyen radyasyon riskine karşın güvenlik için güçlü ve kalıcı onarım olmadan koruma yapısının etkinliğinin yeniden kazanılmasının zor olacağını ifade etti.