Kapat

Demir-Sementit Faz Diyagramı

Demir-Sementit faz diyagramı (Demir – karbon faz diyagramı ya da demir – karbon denge diyagramı) her malzemecinin; Picasso’nun tabloları gibi baş ucunda bulundurması gerekli en önemli ikili diyagramdır. Tüm ikili alaşım sistemleri içinde en önemli yeri demir-karbon alaşım sistemi tutmaktadır. Teknolojik açıdan önemli yere sahip olan tüm toplumlar, esas olarak demir-karbon alaşımı olan dökme demir ve çelikleri ana yapısal malzeme olarak kullanmışlardır.

DEMİR-KARBON-DENGE-DİYAGRAMI-İNG

Saf demir ısıtılması sırasında ergimeden önce iki defa kristal yapı değişikliğine uğrar.Oda sıcaklıklarında demir, α-demiri veya ferrit adını almakta olup hacim merkezli kübik (HMK) kristal yapıya sahiptir. Ferrit 912 C’nin üzerine çıkıldığında yüzey merkezli kübik (YMK) yapıya sahip ϫ-demirine veya östenit fazına dönüşür. Östenit fazı 1394 C’ye kadar devam etmekte ve bu sıcaklıktan sonra δ-ferrit olarak tanımlanan ve HMK kristal yapıya sahip faza dönüşerek sıcaklığın 1538 °C’ye ulaşmasıyla ergimektedir. Tüm bu değişiklikler faz diyagramının solunda yer alan düşey eksen üzerinde olmaktadır. Kimyasal bileşimin belirtildiği yatay eksen,sadece ağırlıkça % 6,67 miktarına kadar uzanmaktadır. Bu karbon miktarında bir metaller arası bileşik olan demir karbür veya daha yaygın olarak kullanılan ismiyle sementit (Fe3C) oluşur ve demir-sementit faz diyagramının sağ tarafındaki düşey eksenle temsil edilir. Demir-Sementit faz diyagramı ötektid,ötektoid ve peritektik olmak üzere üç dönüşüm noktası içerir.

Kimyasal bileşiminde ağırlıkça %0.008 ile %2.14 oranında karbon içeren demir-karbon alaşımları “çelik” olarak isimlendirilir. Teorik olarak çelikler en çok ağırlıkça %2.14 oranında karbon içerse de pratikteki uygulamalarda %1.10’un üzerinde karbon içeren çeliklere nadir olarak rastlanır. “Dökme demirler” teorik olarak ağırlıkça %2.14 ile %6.67 oranında karbon içeren demir alaşımları olarak tanımlanır. Ancak uygulamada kullanılan ticari dökme demirler bileşimlerinde ağırlıkça %4.5’ten daha az oranda C içermektedir.

Kaynak:

Callister, Malzeme Bilimi ve Mühendisliği

BİNLERCE ABONE ARASINA KATIL

En kaliteli, en geçerli, en iyi mühendislik bilgilerini abone olarak, takipte kalarak öğrenebilirsin!

Abonelik işleminiz tamamlandı.

Hata oluştu.

MalzemeBilimi.Net'te yazar olarak siz de para kazanabilirsiniz! Yazar olmak için tıklayın!
Samet Külcü

Samet Külcü

Karadeniz Teknik Üniversitesi/Metalurji ve Malzeme Mühendisliği

“Demir-Sementit Faz Diyagramı” üzerine 2 yorum

  1. Can dedi ki:

    En sondaki ifadede oran %4,5 yerine %0,45 olabilir mi? : “Ancak uygulamada kullanılan ticari dökme demirler bileşimlerinde ağırlıkça %4.5’ten daha az oranda C içermektedir.”

    1. Fatih Kara Fatih Kara dedi ki:

      Merhabalar,
      %2,06 karbon oranının altındaki Fe-C alaşımları çelik sınıfında yer almaktadır. Bahsi geçen cümle ticari dökme demirleri ifade etmektedir.
      Yorumunuz için teşekürler.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir